Kết nối hạ tầng Việt Nam - Lào - Campuchia: Mở rộng không gian phát triển trong bối cảnh mới

Thứ ba - 15/09/2026 04:37 28 0

Từ ngày 15 đến 16/9, tại Nghệ An, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (VASS) chủ trì, phối hợp với Viện Khoa học Kinh tế và Xã hội Quốc gia Lào (LASES) và Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia (RAC) tổ chức Hội thảo quốc tế thường niên lần thứ 13 với chủ đề “Kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam - Lào - Campuchia trong bối cảnh mới”.

Kết nối hạ tầng Việt Nam - Lào - Campuchia: Mở rộng không gian phát triển trong bối cảnh mới

Hội thảo có sự tham dự của hơn 120 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương, tỉnh Nghệ An; các nhà khoa học, chuyên gia, nhà tư vấn chính sách, đại diện cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp ba nước. Đại biểu Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị tỉnh Nghệ An, Hội hữu nghị Việt Nam- Lào tỉnh Nghệ An, Hội hữu nghị Việt Nam- Campuchia tỉnh Nghệ An cùng tham dự.
Đồng chủ trì phiên khai mạc có GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Chủ tịch VASS; TS Leeber Leebouapao, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch LASES; Viện sĩ Sok Touch, Chủ tịch RAC và đồng chí Võ Trọng Hải, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An.

Câu chuyện không chỉ là kết nối giao thông

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng, chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, cùng những tác động của biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, kết nối hạ tầng đang được đặt trong một tầm nhìn rộng hơn. Theo các đại biểu, với Việt Nam, Lào và Campuchia, hạ tầng không chỉ tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, giảm chi phí giao thương mà còn góp phần mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường liên kết khu vực.
Phát biểu khai mạc, GS.TS. Lê Văn Lợi nhấn mạnh quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào - Campuchia là tài sản vô giá của ba dân tộc. Trong bối cảnh mới, tăng cường kết nối hạ tầng vì vậy không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn liên quan đến các vấn đề chính trị, an ninh và tự chủ chiến lược.
TS. Leeber Leebouapao (Lào) và Viện sĩ Sok Touch (Campuchia) cho rằng nâng cấp, đồng bộ hóa mạng lưới hạ tầng ba nước sẽ tạo thêm động lực cho phát triển bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực.
Đáng chú ý, hội thảo mở rộng cách tiếp cận về “hạ tầng chiến lược”. Bên cạnh giao thông, cảng biển, năng lượng, các yếu tố như hạ tầng số, hạ tầng xanh, thể chế, thủ tục hải quan và khả năng phối hợp chính sách cũng được xem là những mắt xích quyết định hiệu quả kết nối.

Cùng gỡ những “nút thắt” xuyên biên giới

Từ đánh giá thực tiễn, các chuyên gia chỉ ra một số hạn chế đang cản trở liên kết giữa ba nước, trong đó nổi lên là chi phí logistics cao, một số tuyến giao thông chưa đồng bộ, cơ chế mua bán điện xuyên biên giới còn phân mảnh, thiếu quy chuẩn chung về hạ tầng số và thủ tục kiểm soát tại một số cửa khẩu chưa tối ưu.
Những vấn đề này cho thấy xây dựng thêm công trình chỉ là một phần của bài toán. Hiệu quả kết nối còn phụ thuộc vào sự tương thích giữa các hệ thống, từ tiêu chuẩn kỹ thuật, thủ tục biên giới đến dữ liệu, logistics và cơ chế vận hành.
Vì vậy, các tham luận đề xuất tăng cường phối hợp chính sách, từng bước hài hòa tiêu chuẩn, cải thiện thủ tục cửa khẩu, đa dạng hóa nguồn lực đầu tư và phát triển các mô hình kết nối tích hợp.

GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Chủ tịch VASS phát biểu

Nghệ An trong không gian kết nối Đông - Tây

Là địa phương đăng cai, Nghệ An xác định hạ tầng chiến lược là nền tảng để mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng, nhất là trên hành lang kinh tế Đông - Tây. Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải cho biết Nghệ An đang chú trọng phát triển các công trình giao thông có tính kết nối cao, trong đó có Dự án cao tốc đường bộ Vinh - Thanh Thủy, nhằm tăng khả năng liên kết từ khu vực đô thị, cảng biển và các trung tâm kinh tế của tỉnh với khu vực biên giới Việt Nam - Lào. Khi được kết nối đồng bộ với hạ tầng phía Lào, tuyến giao thông này được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho vận chuyển hàng hóa, thương mại, logistics, du lịch và giao lưu kinh tế xuyên biên giới.
Cùng với đầu tư hạ tầng vật chất, Nghệ An cũng chú trọng “kết nối mềm” thông qua giáo dục, đào tạo nhân lực, khoa học - công nghệ, giao lưu văn hóa và hợp tác giữa các địa phương.
“Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và cầu thị, Nghệ An mong muốn tiếp tục là địa phương tích cực tham gia, đồng hành trong các hoạt động hợp tác, liên kết và phát triển của khu vực”, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải khẳng định.

Đồng chí Võ Trọng Hải, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An phát biểu

Cùng hướng tới một mạng lưới liên kết đồng bộ

Hội thảo gồm 3 phiên chuyên sâu, lần lượt tập trung vào bối cảnh khu vực và thế giới; thực trạng kết nối; triển vọng và giải pháp tăng cường hạ tầng chiến lược Việt Nam - Lào - Campuchia.
Các ý kiến thống nhất rằng kết nối trong giai đoạn mới cần vượt khỏi tư duy phát triển những dự án riêng lẻ, hướng tới một mạng lưới liên quốc gia đồng bộ, hiện đại, xanh và số hóa. Trong đó, giao thông gắn với logistics, năng lượng gắn với chuyển đổi xanh, còn hạ tầng số và thể chế tạo nền tảng cho thương mại, đầu tư và giao lưu xuyên biên giới.
Đây không chỉ là giải pháp giảm chi phí và rút ngắn khoảng cách địa lý, mà còn có thể mở rộng không gian kinh tế, thu hẹp khoảng cách phát triển và tăng sức chống chịu của khu vực trước những biến động bên ngoài.

Trước đó, tại buổi tiếp và làm việc với đoàn đại biểu Lào, Campuchia tham dự chuỗi hội thảo quốc tế tại Nghệ An, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải khẳng định địa phương sẵn sàng đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi để các cơ quan nghiên cứu, địa phương, doanh nghiệp và nhân dân ba nước tăng cường kết nối, tìm kiếm những cơ hội hợp tác mới. Từ đó, kết nối Việt Nam - Lào - Campuchia được đặt trong một tầm nhìn rộng hơn, không chỉ nối những tuyến đường, mà từng bước hình thành một không gian hợp tác liên thông về hạ tầng, kinh tế, công nghệ, tri thức và thể chế, tạo nền tảng cho quan hệ ba nước phát triển sâu rộng, thực chất trong giai đoạn mới.

Quốc Khánh